een overzicht
-
A -B-C-D-E-F-G-H-I-Î-J-K-L-M-N-O-P-Q-R-S-T-U-Ü-V-W-X-Y-Z
-
Zacht (heid)
Zacht (heid): Geur- maar vooral smaakimpressie. Rijpe druiven die een vinifcatie en rijping onder ideale omstandigheden hebben ondergaan, kunnen weldadig zachte wijnen opleveren. Deze zachtheid wordt veroorzaakt door glycerol, een laag zuurgehalte, alcohol, suikers, vanille en rijpe tannine. Rijping van goede wijnen, zowel op fles als op fust geeft ze extra zachtheid. Dit komt onder andere door het geleidelijk afnemen van het zuur- en tanninegehalte. Voorbeelden van zachte rode wijnen zijn: goede Dolcetto's, Beaujolais, Rioja crianza's of Reserva's.
-
Zagarolo (It.)
Zagarolo (It.): Kleine DOC in Lazio, in het noorden van de Castelli Romani, voor droge witte wijnen van Malvasia en Trebbiano.
-
Zand(ig)
Zand(ig): Indien in een bodem veel zand en weinig klei voorkomt, spreekt men van een lichte bodem. Het komt niet zelden voor dat zandige bodems ook rijk zijn aan grind (rivierafzettingen). Ook dit type rekent men tot de lichte bodems (zoals in de Graves en Haut-Médoc). Lichte bodems leveren elegantere, lichtere en meestal meer verfijnde wijnen dan zware kleirijke bodems. In het Frans noemt men lichte zandige en grindrijke bodems sols sable-graveleuses.
-
Zapfen (D.)
Zapfen (D.) : Vruchtknoppen.
-
Zapfen-Kordon (D.)
Zapfen-Kordon (D.): Snoeiwijze voor druivenplanten. Zie cordon.
-
Zell (D.)
Zell (D.): Zeer bekend dorp in de Moezel. Bevindt zich in het iets minder goede deel van de Moezel, de Untermosel, stroomafwaarts van de Mittelmosel. Dit deel valt onder het Bereich Zell. Enorme hoeveelheden matige, dunnige en zoet-zurige wijnen met de naam Zeller Schwarzer Katz geven de indruk dat er geen goede wijnen in dit gebied worden gemaakt. Die goede zijn er wel degelijk, maar die hebben vaak een iets lichter en minder complex karakter dan die uit de Mittelmosel.
-
Zeltingen (D.)
Zeltingen (D.): Stad in de Mittel-Moezel, niet zo bekend als zijn buren Ürzig en Graach, maar met topwijngaarden en topproducenten.
-
Zierfandler
Zierfandler : Witte druivensoort van goede kwaliteit afkomstig uit Oostenrijk. Geeft intense frisse complexe wijnen. Ze zijn frisser en beter uitgebalanceerd dan bijvoorbeeld de wijnen van de Rotgipfler. Is ook vrij veel in Hongarije aangeplant.
-
Zierfandler Rot
Zierfandler Rot: Blauwe druivensoort uit Oostenrijk. Geeft stevige geparfumeerde wijnen van hoge kwaliteit. Van deze druif wordt samen met de Rotgipfler de beroemde Gumpoldskirchen gemaakt.
-
Zilavka
Zilavka: Witte druivensoort van hoge kwaliteit uit Bosnië-Herzegovina. Geeft prachtige, frisse en genuanceerde droge witte wijnen met een notig karakter.
-
Zilt
Zilt: Term voor een geur- of smaakindruk die zeer fris is en haast iets zoutig (zilt) aandoet. Komt voor bij zeer frisse witte wijnen zoals Muscadet en Soave. Ook goede manzanilla staat bekend om zijn ziltige karakter.
-
Zinfandel
Zinfandel: Blauwe druivensoort van goede kwaliteit hoofdzakelijk in Californië aangeplant. Men maakt er alle denkbare soorten wijn van: wit, rosé, rood, alsmede (zoete) rode dessertwijnen. Wanneer men de opbrengst van de druif beperkt houdt, hebben de jonge rode wijnen een donkere tot inktzwarte kleur, veel kracht, fruit en intensiteit. De oudere wijnen bezitten een meer kruidig en zacht karakter. Rijping op eikenhouten vaten verhoogt de kwaliteit. In Apulië (Zuid-ltalië) noemt men de druif Primitivo. Deze druif geeft een intense, donkergekleurde en zeer krachtige wijn met in zijn jeugd veel fruit. Zowel droge als zoete versies worden er van gemaakt. Beide typen kunnen zeer oud worden. In Zuid-Afrika, Australië en Nieuw-Zeeland wordt meer en meer Zinfandel aangeplant.
-
Zitza
Zitza: Griekse mousserende wijn van goede kwaliteit, min of meer zoet, gemaakt van Debina in de regio's Jannina en Zitza (vlakbij de grens met Albanië).
-
Zöbingen (Oost.)
Zöbingen (Oost.): Dorp in Niederösterreich waar zich één van de beste wijngaarden van Oostenrijk bevindt voor Riesling: de steile, terrasvormige Heiligenstein.
-
Zoet
Zoet: Smaakimpressie (in mindere mate ook geurimpressie) veroorzaakt door een hoog suikergehalte. De mate van zoetheid is zowel afhankelijk van het suikergehalte als van het zuurgehalte van de wijn. Een wijn met een hoog zuurgehalte smaakt minder zoet dan een met hetzelfde suikergehalte maar met een lager zuurgehalte. (Fr. doux, moelleux, liquoreux; D. süß, lieblich; It. dolce; Port. doce, adamado; Sp. dulce; Eng. sweet.)
-
Zoethout
Zoethout: Geur- maar vooral smaakindruk in rode wijn. Wordt in jonge wijn vaak veroorzaakt door de Merlot. Deze zoetige en licht bittere geur en smaak doet in de verte aan drop denken. Komt ook voor bij meer belegen wijnen die niet van de Merlot zijn gemaakt. Vooral bij wijnen die men enige tijd op eikenhout heeft laten rijpen.
-
Zöldveltelini
Zöldveltelini: = Grüner Veltliner.
-
Zuccheraggio (It.)
Zuccheraggio (It.): Chaptalisatie.
-
Zuid-Westen
Zuid-Westen: Zie Sud-Ouest.
-
Zuiver
Zuiver: Algemene term voor de geur- en smaaksensaties van een wijn waarin geen onzuiverheden (fouten of onaangename elementen) aanwezig zijn. Zuiver is altijd een positieve karakterisering van een wijn. Vooral bij droge witte wijnen en rosés wordt de kwaliteit voor een belangrijk deel bepaald door de mate van zuiverheid.
-
Zuren
Zuren : Chemische verbindingen die door hun speciale moleculebouw met basische stoffen kunnen reageren. Veel zuren hebben een zure smaak. Men maakt onderscheid tussen organische en anorganische zuren. Zuren die in wijn kunnen voorkomen zijn: appelzuur, melkzuur, wjnsteenzuur, barnsteenzuur, citroenzuur, koolzuur, azijnzuur, boterzuur, propionzuur, looizuur. Dit zijn allemaal organische zuren. Appelzuur, citroenzuur en wijnsteenzuur zijn van nature in de wijn aanwezig; barnsteenzuur, azijnzuur en melkzuur ontstaan door de gisting. Azijnzuur bepaalt de vluchtige zuurtegraad, is dus een indicator voor de gezondheidstoestand van de wijn. Azijnzuur wordt veroorzaakt door fouten vòòr of na de gisting (bv. als de malolactaatgisting opstart vòòr de alcoholische gisting is beëindigd). De andere vijf bepalen de vaste zuurtegraad.
-
Zuri de Hondarribi
Zuri de Hondarribi : Baskische druivensoort, basis van de DO's Chacolí, Guetaria en Vizcaya. Hij geeft de wijnen karakteristieke zuren en citrusaroma's (pompelmoes, citroen...). (zuri = baskisch voor wit)
-
Zuur
Zuur: Belangrijke smaakimpressie in wijn, veroorzaakt door zuren. Kenmerkend voor droge wijnen. Een zure smaak hoeft geen fout in een wijn te zijn; goede wijnen die nog te jong zijn en nog moeten rijpen, hebben een hoog zuurgehalte. Na rijping zal het zuur minder in de smaak domineren. Er zijn ook wijnen die onaangenaam zuur smaken en niet beter worden na rijping. Men spreekt dan vaak van onrijpe en schrale wijnen.
-
Zuurgehalte
Zuurgehalte: Het gehalte aan zuren in een wijn, omgerekend en uitgedrukt in grammen wjnsteenzuur per liter (overal ter wereld, behalve in Frankrijk) of in grammen zwavelzuur per liter (Frankrijk). Om een zuurgehalte uitgedrukt in grammen wijnsteenzuur per liter om te rekenen naar grammen zwavelzuur per liter, moet men het aantal grammen wijnsteenzuur delen door 1,53. Omgekeerd moet men het aantal grammen zwavelzuur per liter vermenigvuldigen met 1,53 om het zuurgehalte in wijnsteenzuur te verkrijgen. Zuurgehalte wordt ook wel (niet helemaal correct) zuurtegraad genoemd.
-
Zuurtegraad
Zuurtegraad : Het gehalte aan zure componenten in wijn weergegeven in een pH-waarde: pH<7 = zuur, pH>7 = basisch, pH=7 = neutraal. De normale pH-waarde van wijn ligt tussen 3 en 3,5.
-
Zwaar
Zwaar: Algemene karakterisering van een wijn met meestal veel smaak, veel alcohol en een laag zuurgehalte. Het is doorgaans een niet negatief beoordeelde eigenschap. Wanneer een zware wijn duidelijk te weinig zuur heeft, spreekt men van log, iets dat niet positief is voor een wijn. De kans om een zware wijn aan te treffen is het grootst bij wijnen uit de warmere gebieden. Niet alleen het klimaat, maar ook de druivensoort, de vinificatie en de bodem van de wijngaard bepalen of de wijn licht of zwaar wordt. Zware, kleirijke bodems geven doorgaans zwaardere en vollere wijnen dan lichte, zandige bodems.
-
Zware bodems
Zware bodems: Zie klei.
-
Zwarte bessen
Zwarte bessen: Geur- en smaakimpressie in meestal jonge wijnen die ook wel 'cassis' wordt genoemd. Deze fruitige indruk is meer aards en kruidig dan de fruitigheid van bijvoorbeeld aardbeien en frambozen. De Cabernet Sauvignon geeft een zwarte bessen-aroma aan de jonge wijn. Soms bieden jonge wijnen gemaakt van de Syrah ook indrukken van zwarte bessen.
-
Zwaveldioxide
Zwaveldioxide : Gebruikt als insectendodend middel. Verhindert voorbarige gisting bij de geplukte druiven, vernietigt ongewenste schimmels, doodt microben en bacteriën, beschermt tegen oxidatie en voorkomt dat zoete witte wijnen in de fles opnieuw gaan gisten. Zwaveldioxide wordt nu eveneens gebruikt onder de vorm van gas of verdund in water. Teveel zwaveldioxide ontwikkelt een geur van rotte eieren en geeft soms hoofdpijn.
-
Zwavelwaterstof
Zwavelwaterstof: Verbinding tussen waterstof en zwavel (H2S). Geurt bijzonder onprettig naar rotte eieren. Zwavelwaterstof ontstaat tijdens de gisting onder anaërobe omstandigheden. Gistcellen zetten pure zwavel of zwavelverbindingen om in zwavelwaterstof. Pure zwavel komt in de most terecht via de druivenschillen, als gevolg van bespuiting van de druivenplanten tegen de schimmelziekte Oïdium. Zwavelverbindingen bevinden zich in allerlei organisch materiaal zoals het vruchtvlees van de druif en in zwavelverbindingen als sulfiet die aan aan de most worden toegevoegd.
-
Zweigelt, blauer
Zweigelt, blauer: Blauwe druivensoort van redelijk goede kwaliteit. Kruising tussen de Blaufränkisch en de Saint-Laurent. Geeft vrij lichte, intens fruitige Beaujolaisachtige wijnen.